Direnç

Aralık 17, 2018

Elektrik devrelerinde direnç, bir iletken üzerinden geçen elektrik akımının karşılaştığı 
zorlanmadır. Mekanik sistemlerdeki sürtünmeye benzer özellikler gösterir. Direncin birimi Ohm (Ω)’dur. Denklemlerde R harfi ile gösterilir. Devre elemanı olan dirençte devrede akıma karşı bir zorluk göstererek akım sınırlaması yapar. Elektrik enerjisi direnç üzerinde ısıya dönüşerek harcanır.

Dirençler devrelerde;

  • Devreden geçen akımı sınırlayarak belli bir değerde tutmak,
  • Devrenin besleme gerilimini bölüp küçülterek diğer elemanların çalışmasını sağlamak,
  • Hassas devre elemanlarının yüksek akımdan zarar görmesini engellemek,
  • Yük (alıcı) görevi yapmak
  • Isı enerjisi elde etmek gibi amaçlarla kullanılır.
ohm-kanunu
Ohm Nedir?

Direncin birimi Ohm’dur. Elektronik devrelerde akım, gerilim ve direnç arasındaki ilişki ise Ohm yasası ile hesaplanmaktadır. Ohm yasası, Alman fizikçi George Simon Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur. Bu yasa, elektriğin temel yasalarındandır. Bir elektronik devrede iki nokta arasında bulunan iletkenin üzerinden geçen akım, üzerindeki potansiyel fark ile doğru orantılı, sahip olduğu direnç ile ters orantılıdır.

Ohm Yasası
RENKSAYIÇARPANTOLERANSSICAKLIK KATSAYISI(6 renkli direnç için)
Siyah0100 = 1
Kahverengi1101 = 10± % 1 (F)100 ppm
Kırmızı2102 = 100± % 2 (G)50 ppm
Turuncu3103 = 1.000 =1K15 ppm
Sarı4104 = 10.000 =10K25 ppm
Yeşil5105 = 100.000 =100K± % 0.5 (D)
Mavi6106 = 1.000.000 =1M± % 0.25 (C)10ppm
Mor7107 = 10.000.000 =10M± % 0.1 (B)5ppm
Gri8± %0.05 (A)
Beyaz91ppm
Altın10-1 = 0.1± % 5 (J)
Gümüş10-2 = 0.01± % 10 (K)
Yok± % 20 (M)

Kırmızının sayı değeri 2, çarpan değeri 10yani 100, tolerans değeri %2 dir. Sayı değerini bilmek çarpan değerini de bilmek demektir. Çünkü çarpan değeri 10sayı değeri dir. Sayı değeri 2 ise çarpan 102=100 dür, 5 ise çarpan 105=100.000 dir.Renklerin sayı değerlerini kolayca akılda tutmak için “Sokakta Sayamam Gibi” ifadesi ezberlenebilir.

soakta sayamam

Direnç değerleri renklerle belirlenirken 3, 4, 5 veya 6 renk kullanılabilir.4 Renkli Dirençler:Direnç üzerinde 4 renk bandı kullanılarak değeri ifade edilir.

direnc2
direncler_res1

4 renkli kodlamada 1. ve 2. renk sayı, 3. renk çarpan, 4. renk toleranstır

image004

İlk iki sayı yan yana yazılır, çarpanla çarpılır. Bu bize Ohm olarak direnç değerini verir. Bir başka ifade ile 1. ve 2. renklerin sayı değeri yan yana yazılıp, çıkan değer, 3. rengin çarpan değeri ile çarpılır. Çarpım sonucu çıkacak değer direncin ohm olarak değeridir. 4. renk ise tolerans değeridir.Yasaklı renkler:İlk bant siyah, altın ve gümüş olamaz. Çünkü siyahın sayı değeri 0 dır. Altın ve gümüşün ise sayı değeri yoktur, tolerans değerleri vardır.4 renkli dirençlerde 3. renk (çarpan rengi) mavi (106) ve daha küçük çarpanlı renkler olabilir. Mesela 3 renk mor olamaz. Mor 10ile çarpmak demektir. Sayı renklerini en küçük seçsek (kahverengi, siyah) 10×107 = 100MOhm elde ederiz. Bu da mümkün değildir.5 Bantlı dirençlerden 4. Bant (çarpan rengi) yeşil ve daha küçük renkler olmalıdır. (5 Bantlı dirençler aşağıda incelenmiştir)Okuma yönü nasıl buluruz:Renkler soldan sağa doğru okunmalıdır. Okuma yönünü doğru tesbit etmek için aşağıdaki kriterler size yardımcı olacaktır.

  • Çarpan ve tolerans renkleri arasındaki mesafe daha fazladır. Bu şekilde tolerans rengi sağa gelecek şekilde okuma yönünü ayarlayabiliriz.
  • Altın ve gümüş renkleri tolerans rengi olduğu için daima sağda olmalıdır.
  • Bazen de 1. sayı bandı direnç bacağına daha yakındır.
  • Yukarıdaki yasaklı renkler kısmı da bu konuda bize yardım edebilir.

4 renkli direnç Okuma Örnekleri:

direncler_res1

Yandakii dirençte renkler ve sayı değerleriKahverengi  (1) – Siyah (0)- Siyah ( 100=1 )- Altın (%5)10 Ohm %5

3. renk çarpan olduğu için, 3. renk olan siyahın çarpan değerini yazdık.

image006
direnc2

Kırmızı (2) – Mor (7) – Kahverengi (101=10 çünkü 3. renk çarpan) – Altın (tolerans %5)27×10= 270 Ohm, Toleransı %5Resimdeki ilk renk turuncu diye görülebilir. Ancak %5 toleranslı direnç E24 serisidir. Bu seride 370 Ohm yok. 270 Ohm var. Tabiî ki bu karşıklık direnç gerçekte elimizde olduğu zaman olmayacaktır.

Yorum Yapılmamış

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir